Fundacja rodzinna to stosunkowo nowe rozwiązanie prawne w polskim systemie, które cieszy się rosnącym zainteresowaniem wśród przedsiębiorców i ich rodzin.
Jej podstawowym zadaniem jest gromadzenie oraz zabezpieczenie majątku rodzinnego, zapewnienie ciągłości zarządzania nim między pokoleniami oraz usprawnienie sukcesji. Dodatkowo pozwala chronić wypracowany dorobek i ograniczać ryzyko wewnątrzrodzinnych konfliktów.
Czy fundacja rodzinna może przekazywać darowizny na cele charytatywne bez podatku?
Wśród fundatorów coraz częściej pojawia pytanie, czy fundacja rodzinna może pełnić również funkcje społeczną – w szczególności: czy może przekazywać darowizny na cele charytatywne i korzystać przy tym ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych (CIT)?
Darowizna, a świadczenie na rzecz beneficjenta
Ustawa o fundacji rodzinnej zakłada, że fundacja działa w interesie beneficjentów, a realizacja tego interesu następuje m.in. poprzez przekazywanie beneficjentom świadczeń (art. 2 ust. 1 i art. 30 ustawy o fundacji rodzinnej). Co ważne, beneficjentem może nie tylko osoba fizyczna, ale także organizacja pozarządowa prowadząca działalność pożytku publicznego (OPP) –pod warunkiem, że zostanie formalnie wpisana na listę beneficjentów fundacji rodzinnej.
Pojawia się pytanie, co w przypadku, gdy fundacja chce dokonać darowizny na rzecz podmiotu prowadzącego działalność charytatywną, który nie jest formalnie wpisana na listę beneficjentów fundacji rodzinnej.
W świetle najnowszych interpretacji podatkowych Krajowej Informacji Skarbowej fundacja rodzinna nie może traktować wypłaty na rzecz podmiotu prowadzącego działalność charytatywną jako darowizny zwolnionej z CIT. Takie stanowisko wynika m. in z interpretacji Dyrektora KIS z dnia 25 września 2024 r. (sygn: 0114-KDIP2-1.4010.487.2024.1.KW) oraz jest spójne z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2025 r. (sygn: III SA/Wa 2562/24). Podobne wnioski płyną również z interpretacji z dnia 12 września 2024 r. (sygn: 0111-KDIB1-2.4010.317.2024.2.END) oraz z 27 lutego 2025 r. (sygn: 0114-KDIP2-1.4010.701.2024.4.MR1).
Jak wynika z ww. stanowisk Dyrektora KIS (np. 0114-KDIP2-1.4010.487.2024.1.KW):
Darowizna dokonana przez fundację rodzinną na rzecz organizacji pożytku publicznego (OPP) stanowi świadczenie realizowane na rzecz beneficjenta fundacji. W konsekwencji po stronie fundacji rodzinnej powstaje obowiązek zapłaty 15% podatku dochodowego od osób prawnych od wartości przekazanego świadczenia. Tego rodzaju darowizna nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania przewidzianego dla fundacji rodzinnych.
Przekazanie środków na cele społeczne – tylko z podatkiem?
W praktyce – tak. każde świadczenie przekazane przez fundację na rzecz OPP – podlega opodatkowaniu 15% CIT od strony fundacji rodzinnej.
Jednocześnie trzeba podkreślić, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej, działania fundacji nie mogą wykraczać poza interes beneficjentów. Dlatego przekazywanie środków na zewnątrz (np. do OPP niewpisanej jako beneficjent) może być uznane za działanie sprzeczne z celem fundacji. WSA (sygn: III SA/Wa 2562/24) zwrócił uwagę, że „dokonywanie jakichkolwiek darowizn – czy na rzecz osób fizycznych/prawnych lub Podmiotów PP (które mogłyby zostać beneficjentami), wydaje się podważać cel, jakim jest gromadzenie mienia i zarządzanie nim w interesie beneficjentów. Można przypuszczać, że ustawodawca celowo obwarował obowiązkiem podatkowym spoczywającym na fundacji rodzinnej możliwość dokonywania świadczeń także w zakresie określonym ustawą, a także ograniczył możliwość wykonywania działalności gospodarczej operacyjnej – aby chronić realizację ustawowego celu fundacji rodzinnych i ograniczać ryzyko pokrzywdzenia beneficjentów fundacji rodzinnej poprzez działania uszczuplające majątek fundacji rodzinnej.”
Bezpieczne rozwiązanie na działalność charytatywną?
Zgodnie z obecną linią interpretacyjną rozwiązaniem, które umożliwia fundacji rodzinnej przekazywać środki na cele charytatywne w sposób zgodny z ustawą i bez dodatkowego ryzyka prawnego jest formalne rozszerzenie listy beneficjentów o konkretne wybrane podmioty prowadzące taką działalność. W takim wariancie, mimo że fundacja nadal zapłaci 15% CIT od przekazywanego świadczenia, działanie będzie zgodne z przepisami, a członkowie zarządu nie narażą się na zarzut działania sprzecznego z interesem fundacji.
W przeciwnym razie – jeśli wypłata nastąpi na rzecz podmiotu spoza listy beneficjentów – fundacja nie tylko zapłaci podatek, ale może także ponieść inne konsekwencje, w tym w szczególności:
- wezwanie przez sąd rejestrowy do usunięcia naruszeń (art. 88 ustawy o fundacjach rodzinnych),
- odpowiedzialność członków zarządu.
Czy bezpośrednie darowizny to jedyne rozwiązanie?
W praktyce, dla niektórych fundacji rodzinnych optymalnym rozwiązaniem może okazać się również prowadzenie pośredniej działalności dobroczynnej przez „ręce” beneficjentów. Fundacja może bowiem wypłacać beneficjentom świadczenia, które następnie są przez nich wykorzystywane na wybraną działalność dobroczynną.
Inny rozwiązaniem jest prowadzenie działalności dobroczynnej za pośrednictwem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Taka spółka może zostać powołana do działalności dobroczynnej (zamiast zarobkowej) i może być dokapitalizowywana przez fundację rodzinną dostępną dla wspólników, a nie poprzez opodatkowane darowizny.
Podsumujmy!
Fundacja rodzinna nie może przekazywać darowizn bezpośrednio na cele charytatywne i jednocześnie unikać podatku CIT od takich transferów – niezależnie od tego, czy dana organizacja została wpisana jako beneficjent fundacji rodzinnej, czy też nie.
Przekazanie środków na cele społeczne bez spełnienia wymogów ustawowych skutkuje obowiązkiem zapłaty 15% CIT a dodatkowo może narazić fundację na ryzyka prawne i zarządcze.
Jeśli fundacja rodzinna planuje wspierać organizacje pożytku publicznego, należy odpowiednio wcześniej uregulować status takiej organizacji w dokumentach fundacji, wpisując ją na listę beneficjentów. Alternatywnie fundacja może realizować cele dobroczynne pośrednio – przez świadczenia wypłacane beneficjentom, którzy następnie przeznaczą je na wybrane działania charytatywne.
Potrzebujesz wsparcia przy fundacji rodzinnej?
Jako kancelaria doradzamy w procesie zakładania fundacji rodzinnych – od przygotowania statutu, poprzez rejestrację, aż po bieżącą obsługę prawną i podatkową. wspieramy również w bezpiecznym zaprojektowaniu zasad zarządzania majątkiem i świadczeń dla beneficjentów, a także w identyfikacji i ograniczaniu ryzyk podatkowych i korporacyjnych.
Agnieszka Raczewska – radca prawny
Orest Ochocki – partner/radca prawny
0 Komentarzy