12 marca Senat przyjął bez poprawek rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw, ustawa oczekuje na podpis Prezydenta. Zespół Prawa Pracy i HR Kancelarii Sobczyńscy i Partnerzy | FSG prawo przygotował dla Państwa zestawienie zmian, które będą miały największe znaczenie dla pracodawców.
Czy to już koniec z umowami cywilnoprawnymi?
Niekoniecznie. Prawdą jest, że Państwowa Inspekcja Pracy uzyska szersze kompetencje w zakresie ustalania stosunku pracy oraz weryfikacji zgodności z prawem zawartych już umów cywilnoprawnych, choć nadal z pewnymi ograniczeniami.
Zgodnie z projektem ustawy okręgowy inspektor pracy uzyska kompetencje do:
- wydania polecenia stronom umowy w celu usunięcia naruszeń w funkcjonowaniu umowy cywilnoprawnej lub polegających na niezawarciu umowy o pracę w sytuacji, gdy faktyczny sposób wykonywania pracy spełnia kryteria stosunku pracy;
- stwierdzania, w drodze decyzji, istnienia stosunku pracy w sytuacji, gdy zawarto umowę cywilnoprawną – przy czym warunkiem wydania takiej decyzji będzie niewykonanie wskazanego powyżej polecenia.
Nie oznacza to jednak, że w każdej sytuacji inspektor będzie zobowiązany wydać decyzję. Zatwierdzono bowiem poprawkę przewidującą możliwość uwzględnienia w postępowaniu również woli stron stosunku prawnego, o ile nie jest ona sprzeczna z prawem.
Jednocześnie ustawa przewiduje pewne ustępstwo dla pracodawców, którzy samodzielnie doprowadzą do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli taki pracodawca w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy zawrze z osobą umowę o pracę, zamiast podpisanej wcześniej umowy zlecenia, nie będzie podlegał karze grzywny przewidzianej za zawarcie umowy cywilnoprawnej w warunkach, w których powinna zostać zawarta umowa o pracę.
Ustalenie istnienia stosunku pracy wstecz i tryb odwoławczy
Co do zasady decyzja o ustaleniu istnienia stosunku pracy wywołuje skutki prawne od dnia jej wydania. Tym samym wcześniejsze obawy dotyczące konieczności zapłaty zaległych obciążeń publicznoprawnych do 3 lat wstecz nie znajdują potwierdzenia w obecnym projekcie. Decyzji może jednak zostać nadany rygor natychmiastowej wykonalności, od czego stronie przysługuje prawo wniesienia zażalenia.
Od samej decyzji strona może również wnieść odwołanie. Właściwość w tym zakresie została przyznana sądom rejonowym bez względu na wartość przedmiotu sporu. Odwołanie wnosi się w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji, na piśmie, za pośrednictwem okręgowego inspektora pracy.
W odwołaniu należy wskazać wszystkie twierdzenia oraz dowody, pod rygorem ich pominięcia na dalszych etapach postępowania, chyba że odwołujący uprawdopodobni, iż ich powołanie na wcześniejszym etapie nie było możliwe.
Dalsza procedura ma charakter standardowy. Okręgowy inspektor pracy rozpatruje odwołanie i weryfikuje, czy zachodzą podstawy do jego uwzględnienia w całości lub w części. W zależności od wyniku może uchylić wydaną decyzję, natomiast w przypadku uznania jej za prawidłową – sprawa zostaje przekazana do sądu.
Jeżeli wraz z odwołaniem został złożony wniosek o wstrzymanie natychmiastowej wykonalności decyzji albo zażalenie na postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, sąd rozpoznaje taki wniosek lub zażalenie niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 3 dni od dnia wpływu sprawy do sądu, wydając stosowne postanowienie.
Interpretacja indywidualna – nowy efektywny instrument ochronny
Główny Inspektor Pracy będzie także organem kompetentnym do wydawania indywidualnych interpretacji w zakresie ustalenia, czy przedstawiony we wniosku stosunek prawny stanowi stosunek pracy.
Interpretacje powinny być wydawane w terminie 30 dni od dnia otrzymania kompletnego wniosku, choć Główny Inspektor Pracy już zapowiedział, że termin ten może ulec wydłużeniu z uwagi na przewidywaną liczbę wniosków. Wniosek może zawierać opis stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, a opłata wynosi 40 zł za każdy opisany stan lub zdarzenie.
Wydana interpretacja będzie wiążąca dla organów, o ile stan faktyczny nie ulegnie zmianie, natomiast nie będzie wiążąca dla podmiotu, który o jej wydanie wystąpił. Przepisy przewidują jednak gwarancję braku sankcji dla wnioskodawcy w zakresie, w jakim zastosuje się on do wydanej interpretacji, co może sprawić, że instrument ten będzie często wykorzystywany przez przedsiębiorców w praktyce.
Interpretacja będzie publikowana w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego Głównego Inspektora Pracy oraz przekazywana do Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Krajowej Administracji Skarbowej.
Wyższe kary za naruszenia prawa pracy
Ustawa przewiduje także podwyższenie wysokości kar grzywny przewidzianych w przepisach Kodeksu pracy.
Dwukrotnie zwiększą się kary za:
- niewypłacanie w terminie wynagrodzenia za pracę lub innych świadczeń,
- nieudzielenie pracownikowi urlopu wypoczynkowego,
- niewydanie w terminie świadectwa pracy,
- brak przestrzegania przepisów lub zasad BHP.
Kary te będą wynosiły od 2 000 zł do 60 000 zł.
Tej samej karze podlegać będzie również osoba dopuszczająca się wykroczenia polegającego na zawieraniu umowy cywilnoprawnej, w warunkach, w których powinna być zawarta umowa o pracę.
Wejście w życie ustawy
Omawiana ustawa ma wejść w życie po upływie trzech miesięcy od dnia jej ogłoszenia. Choć wciąż oczekuje ona na podpis Prezydenta, tempo prac legislacyjnych wskazuje, że decyzja końcowa może zapaść w najbliższym czasie.
Podsumowanie
Nowelizacja znacząco rozszerza kompetencje Państwowa Inspekcja Pracy w zakresie weryfikowania umów cywilnoprawnych i ustalania istnienia stosunku pracy. Wprowadza także możliwość uzyskania indywidualnej interpretacji w tym zakresie oraz podwyższa kary za naruszenia praw pracowniczych. Zatem już teraz przedsiębiorcy powinni zweryfikować, czy zawarte przez nich umowy zlecenia nie spełniają kryteriów stosunku pracy. Zespół Prawa Pracy i HR kancelarii Sobczyńscy i Partnerzy | FSG Prawo na bieżąco wspiera przedsiębiorców w przygotowaniu oraz wdrożeniu niezbędnych zmian wynikających z najnowszych nowelizacji przepisów.
Oleksandr Momot – Prawnik
Katarzyna Gohling – Adwokat
0 Komentarzy