29 lipca 2026 roku wejdą w życie nowe przepisy zmieniające rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 maja 2023 r. w sprawie rejestru fundacji rodzinnych.
Po trzech latach funkcjonowania fundacji rodzinnych w Polsce, Ministerstwo Sprawiedliwości częściowo odpowiedziało na liczne postulaty zgłaszane przez fundacje rodzinne, ich fundatorów, członków organów oraz pełnomocników procesowych. Dotyczyły one konieczności wprowadzenia zmian oraz ułatwienia zainteresowanym osobom dostępu do akt rejestrowych.
Jak to wygląda aktualnie?
Rejestr fundacji rodzinnych nie jest częścią Krajowego Rejestru Sądowego, a odmienne zasady jego funkcjonowania mogą być dla niektórych zaskakujące. Przede wszystkim rejestr fundacji rodzinnych jest prowadzony przez jeden sąd w Polsce – Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim. Tymczasem przy sądach rejonowych funkcjonuje aż 27 wydziałów gospodarczych Krajowego Rejestru Sądowego.
Nie trzeba zatem podkreślać, jak bardzo obciążony jest jedyny sąd rejestrowy w Polsce właściwy dla fundacji rodzinnych, zwłaszcza wobec rosnącego zainteresowania fundacją rodzinną jako nowym modelem sukcesji. Jak wynika z informacji opublikowanych przez Radę Ministrów, tylko w 2025 roku do sądu rejestrowego wpłynęło aż 5497 wniosków o rejestrację fundacji.
To właśnie w Sądzie Okręgowym w Piotrkowie Trybunalskim znajdują się akta rejestrowe fundacji rodzinnych mających siedziby na terytorium całej Polski. Dostęp do nich – w przeciwieństwie do akt rejestrowych spółek, stowarzyszeń czy spółdzielni, przechowywanych przez wydziały gospodarcze KRS – ma ograniczone grono osób. Do akt mają wgląd fundatorzy, członkowie organów, beneficjenci fundacji rodzinnych, a także osoby mające interes prawny.
Oznacza to, że nie każdy ma możliwość wglądu do statutu czy aktu założycielskiego fundacji, ale każdy może uzyskać odpis, wyciąg, zaświadczenie lub informację z rejestru. Niestety pozyskanie takich dokumentów jest obecnie utrudnione, ponieważ wymaga złożenia wniosku do rejestru fundacji rodzinnych prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, a czas oczekiwania na jego rozpatrzenie wynosi nawet dwa miesiące.
Włączenie rejestru fundacji rodzinnych do Krajowego Rejestru Sądowego
Docelowo Ministerstwo Sprawiedliwości planuje włączyć rejestry fundacji rodzinnych do Krajowego Rejestru Sądowego. Pierwszym krokiem w tym kierunku będzie częściowa elektronizacja rejestru, która nastąpi wraz z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 kwietnia 2026 roku zmieniającego rozporządzenie w sprawie rejestru fundacji rodzinnych.
Przede wszystkim odpisy, wyciągi, zaświadczenia i informacje z rejestru będą udostępniane nie tylko w wersji papierowej, lecz także elektronicznej. Wniosek o wydanie tych dokumentów będzie można przesłać na adres elektroniczny Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim.
Wniosek trzeba będzie opatrzyć kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem zaufanym i załączyć do niego dowód uiszczenia opłaty. Dokument wydany przez sąd, opatrzony kwalifikowanym e-podpisem lub e-pieczęcią, zostanie doręczony na adres poczty elektronicznej, z którego przesłano wniosek.
Na razie nie będzie jednak możliwości pobrania odpisu bezpośrednio z wyszukiwarki, tak jak ma to miejsce w przypadku KRS, ani sprawdzenia w dowolnym momencie historii wpisów dotyczących danej fundacji. Co więcej, usługa będzie odpłatna. Podobnie jak w przypadku wersji papierowej, wydanie odpisu, wyciągu, zaświadczenia lub informacji w formie elektronicznej będzie podlegać opłacie w wysokości 20,00 złotych.
To tymczasowe rozwiązanie ma przyspieszyć proces uzyskiwania jawnych dokumentów z rejestru fundacji rodzinnych, o czym niebawem będziemy mogli przekonać się w praktyce.
Kolejna zmiana umożliwi pobranie, w formie wydruku komputerowego, podstawowych informacji o fundacji rodzinnej, obejmujących jej nazwę, siedzibę, numer wpisu do rejestru fundacji rodzinnych, numer REGON oraz NIP – o ile dane te znajdują się w rejestrze. Nadal nie będzie możliwe zapoznanie się z dokumentami założycielskimi ani aktualnym statutem, jednak system umożliwi podstawową weryfikację danych fundacji. Informacje te mają być udostępniane na stronie internetowej sądu rejestrowego i aktualizowane automatycznie co najmniej raz dziennie.
Jak wynika z projektu „Przeglądu ustawy o fundacji rodzinnej” z dnia 11 czerwca 2026 roku, przygotowanego na potrzeby Rady Ministrów i opublikowanego na stronie internetowej Ministerstwa Rozwoju i Technologii[1], docelowo ma powstać rejestr teleinformatyczny dostępny przez Internet, wzorowany na eKRS. Nie wiadomo jednak, kiedy to nastąpi. Wskazuje się bowiem, że rejestr, choć ogólnodostępny, powinien nadal zapewniać ochronę informacji dotyczących życia prywatnego fundatorów i beneficjentów fundacji.
Jakie jeszcze rozwiązania są przewidziane w przyszłości?
Elektronizacja rejestru ma przebiegać na kilku płaszczyznach:
- akta rejestrowe fundacji rodzinnej mają być prowadzone w postaci elektronicznej, tak jak od 2021 roku prowadzone są m. in. akta rejestrowe spółek,
- załatwianie spraw w sądzie rejestrowym ma być możliwe przez Internet, przy zapewnieniu obustronnej komunikacji elektronicznej między sądem rejestrowym, a wnioskodawcą, w szczególności w zakresie składania wniosków i ich uzupełnień oraz prowadzenia całego postępowania w systemie teleinformatycznym Krajowego Rejestru Sądowego,
- system teleinformatyczny Krajowego Rejestru Sądowego ma umożliwić automatyczne pobieranie wypisów aktów notarialnych z Centralnego Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych (CREWAN),
- możliwe ma być również automatyczne pobieranie i synchronizowanie danych, w tym PESEL, REGON, NIP, z innymi referencyjnymi rejestrami państwowymi czy publicznymi.
W planach jest jednak nie tylko elektronizacja rejestru, ale i przyspieszenie jego działania. Wnioski dotyczące fundacji rodzinnych mają być rozpatrywane przez wszystkie wydziały gospodarcze Krajowego Rejestru Sądowego w Polsce, a nie jak obecnie przez jeden sąd rejestrowy prowadzący rejestr fundacji rodzinnych.
Opinie na temat funkcjonowania fundacji rodzinnej w praktyce
Obecna nowelizacja przepisów, choć proponuje rozwiązania punktowe, nie odpowiada jeszcze na najważniejszą potrzebę praktyki, jaką pozostaje skrócenie czasu rozpoznawania wniosków. Wprowadzając instytucję fundacji rodzinnej do polskiego porządku prawnego, ustawodawca nie przewidział skali zainteresowania, z jakim spotka się ona w praktyce, ani nie zapewnił w odpowiednim czasie zasobów niezbędnych do sprawnego funkcjonowania rejestru.
Warto przy tym wyraźnie oddzielić dwie kwestie. Zmiany wchodzące w życie 29 lipca 2026 roku usprawnią dostęp do danych z rejestru, nie skrócą jednak samego postępowania rejestrowego. Wąskim gardłem nie jest bowiem forma komunikacji z sądem, lecz ograniczone zasoby orzecznicze jedynego sądu rejestrowego.
Realną zmianę przyniesie dopiero przekazanie spraw dotyczących fundacji rodzinnych wydziałom gospodarczym Krajowego Rejestru Sądowego. Do tego czasu rejestrację fundacji warto planować ze znacznym wyprzedzeniem, pamiętając, że fundacja rodzinna w organizacji może już we własnym imieniu nabywać prawa i zaciągać zobowiązania. Oczekiwanie na wpis nie musi więc wstrzymywać porządkowania majątku.
Odrębny wymiar praktyczny ma czas oczekiwania na dokumenty z rejestru potrzebne w obrocie, w tym w transakcjach z udziałem fundacji rodzinnych, na przykład gdy fundacja jest wspólnikiem spółki będącej przedmiotem sprzedaży albo stroną umowy inwestycyjnej. Kilkutygodniowy czas oczekiwania na odpis trzeba obecnie uwzględnić w harmonogramie każdej czynności wymagającej wykazania zasad reprezentacji fundacji, takiej jak zawarcie aktu notarialnego, dokonanie czynności bankowej czy przeprowadzenie badania due diligence. Dlatego odpis warto zamawiać na samym początku procesu, a status fundacji równolegle weryfikować w ogólnodostępnym Krajowym Rejestrze Zadłużonych. O tym, że nie jest to nadmierna przezorność, przekonuje ogłoszona w marcu 2026 roku pierwsza w Polsce upadłość fundacji rodzinnej.
Jawność i transparentność rejestru fundacji rodzinnych
Włączenie rejestru do Krajowego Rejestru Sądowego wymusi rozstrzygnięcie dylematu, którego obecna nowelizacja jeszcze nie dotyka: jaki zakres jawności powinien dotyczyć instytucji z założenia służącej zarządzaniu prywatnym majątkiem?
Pełna transparentność na wzór eKRS ułatwiłaby obrót, jednak ujawnienie danych beneficjentów czy zasad spełniania świadczeń godziłoby w istotę fundacji rodzinnej jako instrumentu służącego ochronie i zarządzaniu majątkiem rodzinnym. Racjonalnym kompromisem wydaje się model dwupoziomowy:
- jawne dane identyfikacyjne i zasady reprezentacji,
- ograniczony dostęp do informacji o beneficjentach i spełnianych na ich rzecz świadczeniach.
W tym kierunku zdaje się zmierzać ustawodawca zapowiadając ochronę informacji dotyczących życia prywatnego fundatorów i beneficjentów.
Czy obecny, sięgający 14 miesięcy czas oczekiwania na wpis do rejestru wkrótce się skróci? Miejmy nadzieję, że zgłaszane postulaty znajdą odzwierciedlenie w przepisach. Warto odnotować, że otwarte konsultacje projektu „Przeglądu ustawy o fundacji rodzinnej” zakończyły się 25 czerwca 2026 roku. Obecnie trwa analiza zgłoszonych uwag, a finalny dokument zostanie przedłożony Sejmowi i Senatowi. Kierunek dalszych prac legislacyjnych, w tym losy włączenia rejestru fundacji rodzinnych do Krajowego Rejestru Sądowego, powinien być zatem znany w najbliższych miesiącach.
Kancelaria Sobczyńscy i Partnerzy | FSG Prawo wspiera fundatorów i zarządy fundacji rodzinnych na każdym etapie – od rejestracji, przez bieżącą obsługę korporacyjną, po transakcje z udziałem fundacji. Jeśli planujesz utworzenie fundacji rodzinnej albo potrzebujesz sprawnie uzyskać dokumenty z rejestru w związku z planowaną czynnością, zapraszamy do kontaktu.
Katarzyna Bakalarz-Kasprowicz – aplikant adwokacki
Orest Ochocki – partner, radca prawny
[1] https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/przeglad-ustawy-o-fundacji-rodzinnej2
0 Komentarzy