Interpretacja indywidualna Głównego Inspektora Pracy to oficjalne stanowisko wydawane na wniosek podmiotu, w którym organ ocenia przedstawiony stan faktyczny lub planowany model współpracy pod kątem ustalenia, czy odpowiada on cechom stosunku cywilnoprawnego, czy też stosunku pracy.
W praktyce najczęściej chodzi o odpowiedź na pytanie, czy relacja pomiędzy przedsiębiorcą a osobą świadczącą usługi na podstawie umowy B2B lub umowy zlecenia może zostać uznana za stosunek pracy. Instytucja ta ma charakter prewencyjny – jej celem jest ograniczenie ryzyka prawnego jeszcze przed wszczęciem kontroli lub powstaniem sporu.
Dla przedsiębiorców oznacza to możliwość wcześniejszego zweryfikowania, czy przyjęty model współpracy jest zgodny z charakterem stosunku cywilnoprawnego oraz aktualnym podejściem Państwowej Inspekcji Pracy.
Jak ocenia się istnienie stosunku pracy?
Kluczowe znaczenie ma nie nazwa zawartej umowy, lecz rzeczywisty sposób jej wykonywania. Z tego względu we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej należy przedstawić faktyczny model współpracy, wynikający nie tylko z treści umowy, lecz przede wszystkim z praktyki jej wykonywania.
Zgodnie z aktualnym podejściem Państwowej Inspekcji Pracy o istnieniu stosunku pracy mogą świadczyć w szczególności:
- wykonywanie pracy pod kierownictwem zlecającego lub osoby przez niego wyznaczonej,
- obowiązek osobistego świadczenia usług,
- wykonywanie pracy w miejscu i czasie wyznaczonym przez zlecającego,
- ograniczenie ryzyka gospodarczego po stronie zleceniobiorcy,
- przyjęcie konstrukcji właściwych dla stosunku pracy, np. urlopów, dodatków za wykonywanie pracy w nocy, czy też premii.
W praktyce największe znaczenie mają kwestie podporządkowania, obowiązku osobistego świadczenia pracy oraz stopnia samodzielności wykonawcy. Należy pamiętać, że w relacji cywilnoprawnej zleceniobiorca co do zasady zachowuje samodzielność organizacyjną, a brak podporządkowania typowego dla stosunku pracy jest jedną z podstawowych cech odróżniających te relacje.
Kiedy warto wystąpić o interpretację?
Uzyskanie interpretacji może być zasadne przede wszystkim wtedy, gdy przedsiębiorca planuje wdrożenie nowego modelu współpracy lub ma wątpliwości co do prawidłowości już funkcjonujących umów B2B czy umów zlecenia.
Nie zawsze jednak złożenie wniosku będzie dobrym rozwiązaniem. Jeżeli sposób wykonywania pracy jednoznacznie odpowiada cechom stosunku pracy, interpretacja może jedynie potwierdzić istniejące ryzyko.
Jakie korzyści daje interpretacja?
Uzyskana interpretacja może stanowić istotny argument w relacjach z Państwową Inspekcją Pracy. Przedsiębiorca otrzymuje oficjalne stanowisko organu dotyczące konkretnego modelu współpracy opisanego we wniosku, co pozwala ograniczyć niepewność prawną oraz skuteczniej zarządzać ryzykiem.
Nawet niekorzystna interpretacja może mieć istotną wartość praktyczną. Pozwala bowiem zidentyfikować elementy budzące zastrzeżenia organu i odpowiednio wcześnie dostosować model współpracy, zanim stanie się on przedmiotem kontroli.
Przed czym interpretacja nie chroni?
Przedsiębiorcy powinni pamiętać, że interpretacja indywidualna nie stanowi gwarancji bezpieczeństwa.
W szczególności nie wyklucza ona możliwości wystąpienia przez współpracownika z powództwem o ustalenie istnienia stosunku pracy. Ponadto jej wartość ochronna może zostać utracona, jeżeli rzeczywisty sposób wykonywania współpracy różni się od opisu przedstawionego we wniosku.
Z tego względu interpretacja powinna być traktowana jako jeden z elementów zarządzania ryzykiem prawnym.
Podsumowanie
Interpretacje indywidualne GIP mogą stać się wartościowym narzędziem zarządzania ryzykiem prawnym związanym z korzystaniem z kontraktów B2B oraz umów cywilnoprawnych. Nie zastąpią jednak rzetelnego audytu ani prawidłowego zaprojektowania modelu współpracy.
Przed złożeniem wniosku warto przeanalizować nie tylko treść zawartych umów, ale również sposób ich faktycznego wykonywania.
Dopiero połączenie rzetelnego audytu, odpowiednio przygotowanego wniosku o wydanie interpretacji oraz bieżącego monitorowania modelu współpracy pozwoli w pełni wykorzystać potencjał tej nowej instytucji.
Zespół Prawa Pracy i HR kancelarii Sobczyńscy i Partnerzy | FSG na bieżąco wspiera przedsiębiorców w analizie stosowanych modeli współpracy oraz wdrażaniu rozwiązań pozwalających ograniczać ryzyka prawne związane ze współpracą z osobami fizycznymi w ramach umów cywilnoprawnych.
Katarzyna Gohling – adwokat, partner
Oleksandr Momot – prawnik
0 Komentarzy